پانچو ويلا از سوي دشمنانش «سانتوريون شمال» و اميليانو زاپاتا «آتيلا جنوب» ناميده مي شدند.

اما ، اين پيروزي آنها زودگذر بود و مدتي بعد توسط كارانزا ديكتاتور مكزيك از شهر مكزيكو بيرون رانده شدند.

اميليانو زاپاتا ، يك دهقان سرخپوست بي سواد بود ، او در سال 1909 ميلادي دهقانان محروم ايالت مورلوس را عليه پرفيريو دياز ديكتاتور كهنسال كه 35 سال بر مسند قدرت بود ، برانگيخت و شورش دهقانان را به راه انداخت. شعار آنها «زمين و آزادي» بود.

در سال 1910 ميلادي ، زاپاتا با شورشيان تحت فرمان پانچو ويلا و نيز فرانچسكو مادرو متحد مي شود.

فرانچسكو مادرو پس از به قدرت رسيدن در اداره كشور بي لياقتي نشان مي دهد و از درخواست زاپاتا و پانچو ويلا براي تقسيم زمين بين دهقانان محروم سر باز مي زند.

بنابراين ، اميليانو زاپاتا و پانچو ويلا بار ديگر سلاح برمي دارند و عليه مادرو و جانشينانش هوئرتا و كارانزا شورش مي كنند.

به اين ترتيب ، در روز 6 دسامبر سال 1914 ميلادي پانچو ويلا و اميليانو زاپاتا به اتفاق يكديگر و در راس سپاه شورشيان وارد شهر مكزيكو شده و آنرا تصرف مي كنند.

اما ، پيروزي آنها زودگذر بود و كارنزا ديكتاتور مكزيك موفق مي شود آنها را از شهر بيرون براند.

با قدرت يافتن دوباره كارانزا جنگ با شورشيان شدت مي گيرد پانچو ويلا ناگزير به تبعيد مي رود و اميليانو زاپاتا در يك توطئه توسط نيروهاي دولتي به قتل مي رسد.

بهرام افتخاري